คำถาม : การเลี้ยงกุ้งควรเสริมแคลเซียมให้กุ้งหรือไม่?

คำตอบ : กุ้งต้องการแคลเซียมเพื่อนำมาใช้ในการสร้างเปลือกเนื่องจากโครงสร้างของเปลือกประกอบด้วยแคลเซียมคาร์บอเนตหรือหินปูน เพื่อเสริมความแข็งแรงให้กับเปลือกกุ้ง โดยแคลเซียมคาร์บอเนตจะเข้าไปเกาะกับโครงสร้างไคติน ซึ่งเป็นโครงสร้างพื้นฐานของเปลือกกุ้ง หลังจากกุ้งลอกคราบเสร็จใหม่ๆ ผิวกุ้งจะมีลักษณะนุ่มนิ่มคล้ายกับแผ่นพลาสติก มีความยืดหยุ่นพอประมาณ เมื่อกุ้งได้สูบน้ำที่มีค่าเกลือแร่ต่างๆ โดยเฉพาะค่าแคลเซียมเข้าไปในตัวกุ้ง เซลล์ของกุ้งจะดูดซับแร่ธาตุต่างๆ และแคลเซียม เพื่อเข้าไปทำให้เปลือกกุ้งแข็ง เป็นเกราะป้องกันร่างกายและอวัยวะต่างๆในตัวกุ้ง

แต่ค่าแคลเซียมอย่างเดียวจะไม่ทำให้เปลือกกุ้งแข็งตัวเต็มที่ ต้องมีค่าคาร์บอเนต หรือ ทางวิทยาศาสตร์เรียกว่า “ ค่าอัลคาไลน์” ค่าอัลคาไลน์เป็นค่ารวมของปริมาณคาร์บอเนตและไบคาร์บอเนต ซึ่งค่าอัลคาไลน์จะได้มาจากปฏิกิริยาเคมีที่เกิดจากการหายใจของพืชน้ำ เช่น ในบ่อเลี้ยงกุ้งบ่อดิน ค่าอัลไลน์ส่วนใหญ่จะได้มาจากการหายใจของแพลงค์ตอนพืชที่มีมากหรือน้อยในแต่ละบ่อ ถ้าบ่อนั้นมีแพลงค์ตอนพืชมากน้ำจะเขียวเข้มและมีค่าอัลคาไลน์ที่สูง ในทางตรงกันข้ามถ้าบ่อเลี้ยงกุ้งบ่อดินที่มีน้ำค่อนข้างใสจะมีปริมาณแพลงค์ตอนพืชน้อย ค่าอัลคาไลน์ที่มีจะค่อนข้างต่ำ

ส่วนการเลี้ยงกุ้งในตู้ ค่าอัลคาไลน์จะมาจากพืชน้ำ เช่น สาหร่ายต้นต่างๆ ปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ออกมาละลายในน้ำ และค่อยๆเปลี่ยนเป็นค่าอัลคาไลน์ ถ้าค่าอัลคาไลน์ในน้ำไม่มากพอผู้เลี้ยงสามารถเสริมค่าอัลคาไลน์ลงในน้ำได้โดยเติมโซเดียมไบคาร์บอเนตลงในน้ำทีละน้อย โซเดียมไบคาร์บอเนตจะแตกตัวให้ค่าอัลคาไลน์ได้ดีและช่วยให้เปลือกกุ้งแข็งตัวเร็วขึ้นได้ โดยกุ้งจะสูบน้ำที่มีทั้งค่าแคลเซียมและค่าอัลคาไลน์เข้าไปในตัวและดูดซึมเอาส่วนประกอบทั้งหมดเข้าไปทำให้เปลือกกุ้งแข็งตัว

น้ำในบ่อเลี้ยงกุ้งโดยธรรมชาติจะมีค่าแคลเซียมและค่าอัลคาไลน์อยู่พอประมาณ โดยค่าแคลเซียมและค่าอัลคาไลน์จะมีมากพอในน้ำธรรมชาติทุกที่ แต่จะมีค่ามากเป็นพิเศษถ้าเป็นน้ำที่มาจากภูเขาหินปูน หรือเขื่อนจากภูเขาหินปูน เช่น น้ำจากเขื่อนศรีนครินทร์ กาญจนบุรี ในกรณีนี้ผู้เลี้ยงกุ้งจะประหยัดค่าใช้จ่ายในการปรับแต่งค่าแคลเซียมและค่าอัลคาไลน์ได้มาก แม้แต่ในน้ำประปาก็มีค่าแคลเซียมและค่าอัลคาไลน์พอสมควร สังเกตได้จากคราบน้ำประปาที่แห้งจะเห็นเป็นคราบขาวๆ ของแร่ธาตุต่างๆ ดังนั้นน้ำประปาจึงสามารถนำมาเลี้ยงกุ้งได้ เพียงแต่ใช้ได้กับการเลี้ยงกุ้งในตู้ที่มีความหนาแน่นของกุ้งน้อย