ไอโอดีน

ไอโอดีน เป็นสารอ็อกซิไดซ์เซอร์ ออกฤทธิ์ได้กว้างใช้สำหรับฆ่าเชื้อแบคทีเรีย หลักการการทำงานของไอโอดีน คือ ไอโอดีนจะทำให้ผนังเซลล์ของแบคทีเรียเปลี่ยนสภาพไปจากสภาพอ่อนนุ่มเป็นแข็ง ไอโอดีนจะทำให้โปรตีนของแบคทีเรียเสียสภาพ และตายในที่สุด แต่ไอโอดีนไม่ทำลายแพลงก์ตอน เนื่องจากแพลงก์ตอนมีผนังเซลล์ที่ประกอบด้วย ซิลิก้า และโพลีแซคคาไรด์ ซึ่งทำให้ไอโอดีนไม่สามารถทำลายแพลงก์ตอนได้ 

  ไอโอดีนในท้องตลาดมีอยู่ 2 ชนิด คือ

1.  โพวิโดนไอโอดีน ที่ทำมาจากธาตุไอโอดีนจับกับโพวิโดนที่เป็นโพลิเมอร์ชนิดหนึ่งในอัตราส่วน ไอโอดีน 1 ส่วน โพวิโดน 9 ส่วน จนได้ผงโพวิโดนไอโอดีนสีดำซึ่งละลายน้ำได้ดี โพวิโดนไอโอดีนปล่อยไอโอดีนออกมาได้เร็วขึ้นเมื่อเจอ pH ที่เป็นกรด สารละลายโพวิโดนไอโอดีนมักจะใช้ทางการแพทย์ โดยใช้ทาแผลเพื่อฆ่าเชื้อโรคเนื่องจากธาตุไอโอดีนมีฤทธิ์รุนแรง เมื่อนำมาทำละลายด้วยแอลกอฮอล์เป็นทิงเจอร์ไอโอดีน จะทำให้แสบแผลมากในขณะที่โพวิโดนไอโอดีนมีการออกฤทธิ์ช้าๆ เมื่อใช้ทาแผลจึงไม่แสบ และโพวิโดนจะค่อยๆ ปล่อยไอโอดีนออกมาช้าๆ อย่างต่อเนื่องเมื่อทาบนผิวหนัง

2.  ธาตุไอโอดีน มีลักษณะเป็นเกล็ดสีเงิน มีไอสีม่วงระเหยออกมาตลอดเวลา ต้องใช้โพลิเมอร์เป็นตัวจับธาตุไอโอดีนไม่ให้ระเหยออกไป  สารละลายไอโอดีนมีวิธีการผลิตยากและใช้เวลาทำละลายนาน แต่มีข้อดี คือ ออกฤทธิ์ฆ่าเชื้อได้ทันที เมื่อใส่ลงในน้ำ และตัวโพลิเมอร์ที่ใช้เป็นสารละลายไอโอดีน จะช่วยลดแรงตึงผิวในน้ำ ทำให้ไอโอดีนแทรกซึมเข้าไปทำลายผนังเซลล์ของเชื้อโรคได้ดีขึ้น 

การทดสอบคุณภาพของไอโอดีน

วิธีตรวจสอบไอโอดีน

อุปกรณ์

1) โพวิโดนไอโอดีน หาซื้อตามร้านขายยา ความเข้มข้นไอโอดีน 1.25%

2) น้ำสะอาด

3) วิตามินซี

4) สารละลายไอโอดีนที่ต้องตรวจสอบ 1 ซี.ซี.

5) แก้ว 4 ใบ

6) หลอดหยดสาร

วิธีการตรวจ

1) นำไอโอดีนที่ซื้อจากร้านขายยามา 1 ซี.ซี.ใส่แก้วใบที่ 1 ผสมน้ำสะอาดจนได้ 10 ซี.ซี.

2) นำไอโอดีน ที่ต้องการทดสอบมา 1 ซี.ซี.ใส่แก้วใบที่ 2 ผสมน้ำสะอาดจนได้ 20 ซี.ซี.

3) ดูดสารไอโอดีนในแก้วที่ 2 มา 1 ซี.ซี.ใส่แก้วใบที่ 3 ผสมน้ำสะอาดจนได้ 10 ซี.ซี.

4) นำวิตามินซีผงมา 20 กรัมใส่แก้วใบที่ 4 ละลายน้ำสะอาดจนได้ 20 ซี.ซี. คนจนวิตามินซีละลายหมด

5) ดูดสารละลายวิตามินซีจากแก้วใบที่ 4 มาจำนวนหนึ่ง หยดลงแก้วใบที่ 1 ทีละหยด เขย่าให้เข้ากัน หยดวิตามินซีลงไปเรื่อยๆจนสีของไอโอดีนจางหมด บันทึกจำนวนหยดของวิตามินซีไว้

6) ดูดสารละลายวิตามินซีจากแก้วใบที่ 4 มาหยดใส่สารละลายไอโอดีนในแก้วใบที่ 3 หยดจนสีของไอโอดีนจางจนหมด บันทึกจำนวนหยดของวิตามินซีไว้

การสรุปผล

1) ถ้าปริมาณวิตามินซีที่ใช้ฟอกสีสารไอโอดีนจากแก้วใบที่ 1 มีจำนวนมากกว่าปริมาณวิตามินซีที่ใช้ฟอกสีสารไอโอดีนจากแก้วใบที่ 3 ให้สันนิษฐานว่าไอโอดีนที่นำมาทดสอบมีปริมาณไอโอดีนน้อยกว่าที่เป็นจริง

2) ถ้าปริมาณวิตามินซีที่ใช้กับแก้วใบที่ 1 มีจำนวนน้อยกว่าแก้วใบที่ 3 ให้สันนิษฐานว่าไอโอดีนที่นำมาทดสอบมีปริมาณสารไอโอดีนอยู่จริง